در حديثى مىخوانيم كه پيامبر ص در يكى از غزوات بود ، هنگامى كه سپاهيان اسلام كنار دره اى رسيدند فرياد خود را به « لا إله الا اللَّه » « و اللَّه اكبر » بلند كردند ، پيامبر فرمود : يا ايها الناس اربعوا على انفسكم اما انكم لا تدعون اصم و لا غائبا انكم تدعون سميعا قريبا انه معكم : « اى مردم اندكى آرامتر دعا كنيد شما شخص كر و غائبى را نمىخوانيد شما كسى را مىخوانيد كه شنوا و نزديك است و با شما است » ( 1 ) . اين احتمال نيز در آيه داده شده است كه منظور از « تضرع » دعاى آشكار و منظور از « خفيه » دعاى پنهانى است ، زيرا هر مقامى اقتضايى دارد گاهى بايد آشكارا و گاهى پنهانى دعا كرد ، روايتى كه از على بن ابراهيم در ذيل آيه نقل شده اين موضوع را تاييد مىكند . و در پايان آيه مىفرمايد : خداوند تجاوزكاران را دوست نمىدارد ( * ( إِنَّه لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ ) * ) . و اين جمله معنى وسيعى دارد كه هر گونه تجاوز را ، اعم از فرياد كشيدن به هنگام دعا ، و يا تظاهر و رياكارى ، و يا توجه به غير خدا را به هنگام دعا ، شامل مىشود . در آيه بعد اشاره به حكمى شده است كه در واقع يكى از شرائط تاثير دعا است ، مىفرمايد : « در روى زمين فساد مكنيد بعد از آنكه اصلاح شده است » ( * ( وَلا تُفْسِدُوا فِي الأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاحِها ) * ) . مسلما هنگامى دعاها در پيشگاه خدا به اجابت نزديك خواهد بود كه شرائط لازم در آن رعايت شود ، از جمله اينكه با جنبه‌هاى سازنده و عملى در حدود توانايى

--> ( 1 ) مجمع البيان جلد چهارم صفحه 429 .